Officieel is het klimaat het gemiddelde weer, niet meer en niet minder; het gemiddelde weer over een bepaalde periode. Door klimatologen worden om een klimaat te definiëren periodes van 30 jaar gebruikt. Als je de gegevens voor elk onderdeel van het weer over die periode middelt, krijg je de cijfers die samen het klimaat van een gebied voorstellen. Ze vertellen bijvoorbeeld dat de gemiddelde decembertemperatuur in Nederland tussen 1971 en 2000 precies 4,0 graden is geweest. Maar ook dat de zon gemiddeld 44 uur scheen en dat er gemiddeld 77 millimeter regen viel.

Zo is er voor alle parameters die in het weer een rol spelen een gemiddelde waarde beschikbaar. Een waarde die meteorologen dan weer kunnen gebruiken om er het weer dat op een bepaald moment optreedt aan te toetsen en het te duiden.

Nu is de periode dat het weer officieel wordt gemeten nog niet zo heel lang, niet meer dan slechts een paar honderd jaar. Dat is niets als je bedenkt dat de klimaatgeschiedenis van de aarde zich dan ook meteen opdringt is hoe het kan dat we toch een poging doen om het klimaat uit dat lange verleden te reconstrueren? Het antwoord is dat de wetenschap de laatste honderd jaar een enorme vlucht heeft genomen. Gegevens over het weer in het verleden komen al lang niet meer alleen van thermometers, barometers, windmeters en regenmeters.

Ze liggen opgeslagen in aardlagen, en afzettingen op oceaan- of meerbodems, in de ijslagen op Groenland en Antartica, in veenlagen en in gletsjers in de hooggebergten.

Stuk voor stuk vormen zij dankbare onderzoeksobjecten voor academici uit allerlei onderzoeksachtergronden. Allemaal vertellen ze hun eigen verhaal, variërend van dat van de laatste honderden miljoenen jaren (de aardlagen) tot de geschiedenis van de laatste tienduizenden jaren (ijskappen, gletsjers en veenlagen).

Daarmee vormen ze de bronnen van het klimaat en geschiedenis.

Door de uitkomsten van al die onderzoeken samen te voegen met de kennis die op basis van andere bronnen al is opgebouwd, hebben we de mogelijkheid de loop van de geschiedenis van het klimaat te achterhalen, misschien wil sinds het prilste begin van de aarde. Een verhaal overigens dat natuurlijk alleen in grote lijnen verteld kan worden, want heel veel is nog niet onderzocht en uitkomsten van sommige onderzoeken zijn zeker niet onomstreden. Ook blijven er grote hiaten en vragen over, waarop voorlopig nog geen antwoord kan worden gegeven. Toch weten we al veel meer dan tien jaar geleden en is een poging om de klimaatgeschiedenis in grote lijnen te reconstrueren zeker de moeite waard.