Degoe

De oorsprong

Degoes leven in het wild in het Andes-gebergte in Chili. De eerste degoes werden halverwege de 18e eeuw ontdekt door Europeanen. Zij dachten eerst dat het ging om een lid van de eekhoornfamilie, maar later bleek dat het familie was van de eveneens uit Chili afkomstige cavia. Degoes werden in eerste instantie geïmporteerd om in dierentuinen te houden en later werden ze ook geïmporteerd om er in laboratoria onderzoeken mee te doen. Vooral voor onderzoeken naar diabetes waren degoes erg geschikt, omdat ze erg gevoelig zijn voor deze ziekte. Pas veel later werd de degoe als huisdier ontdekt.
In Chili worden degoes beschouwd als een plaag, omdat ze alle gewassen van het land eten. In het wild leven ze vaak in grote groepen, dus je begrijpt dat er van die gewassen weinig over blijft als ze daar eenmaal aan gaan knagen.

Het Uiterlijk

De kleur van de vacht is altijd bruingrijs met aan de uiteinden van de haren een tikkeltje zwart. Hun buik is wat lichter van kleur. Hoe dik de vacht is hangt af van de omgevingstemperatuur waarin de degoe leeft. Hoe kouder het is, des te dikker zal de vacht worden. Soms zal er hier of daar een wit vlekje te zien zijn, wat een typisch domesticatieverschijnsel is.

De lengte van degoes is in het wild, inclusief de staart, soms wel 40 cm of langer. Als ze als huisdier worden gehouden zullen ze echter veel minder groot worden, ongeveer 25 - 30 cm. Het formaat van een degoe als huisdier is ongeveer vergelijkbaar met dat van een rat, maar meestal zullen ze zelfs nog wat kleiner zijn dan ratten. Vanwege de betere voeding en gezondere omstandigheden waarin ze opgroeien, is het bij de meeste knaagdieren zo dat ze in gevangenschap groter worden dan in het wild. De degoe vormt hierop een uitzondering, die waarschijnlijk te maken heeft met de grote mate van inteelt.

Verder hebben degoes een staart die wel wat lijkt op die van een rat. Het enige verschil is dat de staart van een degoe behaard is met aan het uiteinde een heel smal flosje, en dat deze iets korter is dan een rattenstaart. Verder gebruikt de degoe zijn staart om in evenwicht te blijven en houdt hem meestal omhoog, terwijl de rat juist zijn staart laat hangen.

De ogen van de degoe zijn donkerbruin, en heel opvallend zijn de tanden van de degoe die een oranje kleur hebben. De oren lijken erg op die van een chinchilla en zijn vrij groot en schelpvormig. Aan alle vier de poten van degoes zitten vijf tenen met daaraan vrij scherpe nagels. Ze kunnen hun voorpoten gebruiken om dingen mee op te rapen, en om voedsel vast te houden, zoals ook een eekhoorn dat doet.

Je kunt degoe-mannetjes en -vrouwtjes vrij moeilijk van elkaar onderscheiden. Het enige waaraan je kunt zien of het gaat om een mannetje of een vrouwtje is de afstand tussen de anus en de geslachtsopening. Bij mannetjes is de afstand hiertussen veel groter dan bij vrouwtjes. Bij beide vormt de geslachtsopening een soort uitsteeksel, maar bij het geslachtsrijpe mannetje is dit uitsteeksel groter dan bij het vrouwtje.

Gedrag

Een degoe die alleen als huisdier gehouden wordt zal al snel gedragsproblemen ontwikkelen, dus schaf altijd minimaal twee degoes aan. Als je meer dan een degoe hebt zullen die als ze gaan slapen allemaal bovenop elkaar gaan liggen. Dat is een heel mooi gezicht. Nieuwsgierig zijn ze ook, als ze een nieuw speelgoedje krijgen of als er iets gebeurt dat ze niet herkennen zullen ze altijd even komen kijken wat er aan de hand is. Soms zijn ze bang en kruipen ze weg, maar meestal wint de nieuwsgierigheid het uiteindelijk wel van de angst.

Levensduur

Degoes die als huisdieren worden gehouden worden normaal gesproken tussen de vijf en acht jaar oud. De meeste knaagdieren worden niet ouder dan een jaar of twee, dus de hoge leeftijd die een degoe kan bereiken is vrij uitzonderlijk.
In de vrije natuur overlijden ze meestal veel eerder, ze worden dan maximaal vier jaar oud. Dit heeft te maken met het minder goede voedsel, de grotere kans op ziektes en het gevaar van vijanden in de vrije natuur.

Voortplanting

Over het tijdstip waarop degoes geslachtsrijp zijn bestaat nogal wat tegenstrijdige informatie. De een zegt dat de degoe pas geslachtsrijp is als hij zes maanden oud is, en de ander zegt dat een bevruchting al kan plaatsvinden als het vrouwtje slechts vijf weken oud is. Wanneer precies een degoe vruchtbaar is is mij dus ook niet helemaal duidelijk, en misschien is dat ook wel verschillend per degoe. Houdt er wanneer je jonge degoe-vrouwtjes hebt in elk geval rekening mee dat zij al vrij jong bevrucht kunnen worden, en zet ze op de leeftijd van vijf a zes weken apart van hun vader en broers, zodat zij niet ongewenst zwanger zullen worden. Indien de vrouwtjes inderdaad al met vijf of zes weken vruchtbaar zijn lijkt het me toch beter om te voorkomen dat ze zwanger raken omdat hun lichaam dan nog niet volgroeid is, en zij nog niet goed in staat zullen zijn jongen groot te brengen. Je kunt de jonge degoes bij de ouders vandaan halen als ze ongeveer vijf of zes weken oud zijn, maar zeker niet eerder.

Ziektes

Er zijn een aantal ziektes waarvoor degoes redelijk bevattelijk zijn. Een aantal ziektes met hun symptomen en de manier hoe je ze kunt voorkomen of genezen staan hieronder vermeld. Als je er zelf niet uitkomt wat je degoe mankeert, kun je dat het beste even navragen in een dierenspeciaalzaak of eventueel naar een dierenarts gaan.

Ziekte: Diabetes (suikerziekte)
Symptomen: Veel water drinken, witte ogen (staar). Een degoe met suikerziekte zal niet zo oud worden.
Hoe te voorkomen of genezen: Suikerziekte is niet te genezen, maar misschien wel te voorkomen. Zorg dat je je degoes zo min mogelijk suikers en vetten te eten geeft. Witte ogen (ofwel cataracts) kunnen ook ontstaan door ouderdom. Veel degoes krijgen staar op oudere leeftijd.

Aandoening: Afgebroken staart
Symptomen: De staart van de degoe heeft losgelaten.
Hoe te voorkomen of genezen: Als iemand aan de staart van een degoe trekt of deze komt klem te zitten, dan kan deze staart loslaten. Dit is in de natuur een overlevingsmechanisme, waardoor de degoe zijn staart loslaat als een vijand deze staart te pakken heeft. Trek dus nooit aan de staart van een degoe en pak hem ook nooit bij zijn staart vast !! Deze staart groeit namelijk niet meer aan.

Aandoening: Gebroken ledematen / verwondingen
Symptomen: Dit zie je als de degoe kreupel loopt, of als deze bloedt.
Hoe te voorkomen of genezen: Degoes kunnen erg veel hebben, ze zijn erg flexibel. Ze zullen, ook al vallen ze vanaf heel hoog, niet snel iets breken of kneuzen. Let er toch een beetje op dat de degoes niet van al te hoog kunnen vallen en dat er geen scherpe dingen in de kooi aanwezig zijn waaraan ze zich kunnen bezeren. Mocht dit toch gebeuren, dan kun je eerst aankijken of het uit zichzelf weer geneest, en zo niet dan moet je er een dierenarts naar laten kijken.

Aandoening: Aandoeningen aan de tanden
Symptomen: De tanden zijn wit (i.p.v. oranje), de tanden zijn afgebroken, de tanden zijn te lang en in de kaak gegroeid (als dit zo is kan de degoe niet meer eten).
Hoe te voorkomen of genezen: Als de tanden zijn afgebroken is dit meestal niet zo'n probleem, omdat de tanden wel weer aangroeien. Let er wel op dat je degoe blijft eten. Als de tanden in de onderkaak zijn gegroeid moet daar zo snel mogelijk wat aan gedaan worden (door een dierenarts), omdat de degoe niet meer kan eten. Te lange tanden kunnen veroorzaakt worden doordat de tanden niet recht boven elkaar in de mond staan, of doordat er niet genoeg knaagmogelijkheden in de kooi aanwezig zijn. Als de tanden van de degoe wit zijn heeft deze een mondziekte waar niets aan te doen is. Je degoe zal dan niet lang meer leven. Je kunt mondziektes voorkomen door te zorgen dat je degoes steeds vers en schoon water krijgen.